2026ko Osasun Barometroa: itxaron-zerrendak murrizteko lankidetza-eredua

Sistemaren gehiegizko saturazioa: 90 eguneko ziurgabetasuna

Biztanleen % 18,2k adierazi dute azken hamabi hilabeteetan kontsulta espezializatua behar izan dutela ondoez emozionalagatik edo osasun mentaleko arazoengatik. Zifra horrek berretsi egiten du Nahi Gabeko Bakardadearen Behatokia bezalako erakundeek adierazitako joera (behatoki horrek % 20ra igotzen du arazo horiek dituztenen proportzioa, diagnostikatutako eta diagnostikatu gabeko kasuak kontuan hartuta).

Kasu kopuruak eragin handia du osasun-sisteman. Profesionalek ez dute paziente bakoitzarentzat denbora mugagaberik, ezta artatu beharreko pertsona guztiei erantzuteko baliabiderik ere. Osasun-arretaren eguneroko jardunean duen eragina:

• Osasun Mentaleko lehen kontsulta (Lehen Mailako Arretatik bideratutako pazienteak): batez beste 90 eguneko itxaronaldia.

Osasun mentalarekin lotutako patologietan, profesionalarekin lehen kontsulta izateko itxaronaldi luzeak pazientearen egoera okertzea ekar dezake. Adibidez, sintomak maizago ager daitezke, larriagoak izan daitezke edo eguneroko bizitza nahas dezakete. Kasu kopuruak eragin ekonomikoa ere badu, kontsulta eta tratamendu gehiago izateak erakundeen gastu ekonomikoa handitzen baitu.

Herritarrek egungo joeraz duten pertzepzioa kritikoa da: % 43k uste dute itxaron-zerrenden egoerak duela urtebetekoaren berdina izaten jarraitzen duela, eta % 38k diote egoerak okerrera egin duela.

Arreta-eredua; pazientearen eskakizuna

Osasun-sistemaren saturazioaz gain, ikerketak teknologia mediko berrien erabilera ere aztertzen du. Erabiltzaileen % 86,3k uste duten arren erraza dela ongizate orokorrari buruzko informazioa Interneten aurkitzea, % 48,8k baino ez dute erraz eskuratzen osasun mentalari buruzko informazioa; horrek osasun-alfabetatzearen arloko arrakala nabarmena erakusten du.

Adimen artifizialari dagokionez, azterketak teknologia horrek osasun-kudeaketan duen onarpena erakusten du:

• % 48,8 deseroso sentitzen dira kontsulta batean medikuarekin hitz egin beharrean AA batekin hitz egiten
• % 41,1ek ez dute onartzen tratamenduaren jarraipena osorik adimen artifizialak egitea

Ondorioa argia da: teknologiak ez du protagonismo nagusia hartu behar osasun mentalaren tratamenduan. Gizarteak onartzen du prozesu medikoan teknologia berriak txertatzea, betiere laguntzaile gisa erabiltzen badira (adibidez, probak interpretatzeko), osasun-profesionalaren rol nagusiari eutsiz.

Human-in-the-Loop ereduaren sinergia

Ikerketak argi uzten du herritarrek pertzepzio negatiboa dutela AAk prozesu medikoaren protagonismo osoa hartzeari buruz. Hala ere, eraldaketa digitalaren gakoa Human-in-the-Loop ereduan dago. Eredu horren ideia da teknologia berrien analisi-gaitasuna erabiltzea medikuari bere baliabiderik baliotsuena itzultzeko: denbora, irizpidea eta enpatia.

Dimentsio estrategikoa	Medikuaren rola	AAren rola
Datuen kudeaketa	Testuinguruan kokatzea	Prozesamendu masiboa
Pazientearen esperientzia	Konfiantza eta enpatia	Tratamenduen hiperpertsonalizazioa
Erabakiak hartzea	Azken erabakia	Ereduen aurreikuspena

Adimen artifizialaren datuak prozesatzeko gaitasuna oso lagungarria izan daiteke, datu kopuru izugarriak modu errazean kudeatzeko aukera ematen baitu. Horrela, tratamenduen pertsonalizazioa hurrengo mailara eraman daiteke, eta jarraipena zehatzagoa izan daiteke, arrisku-egoerak aurreikus baitaitezke. Testuinguru horretan, profesionalaren rolak nagusi izaten jarraitzen du; bera da AAk lortutako datu guztiak testuinguruan kokatzen dituena, pazienteari suspertze-prozesu osoan laguntzen diona eta erabateko suspertzea bermatzeko eman beharreko pausoak erabakitzen dituena.

AA eta osasun-profesionalak, elkarlaneko eredua

Profesionalei kalitatezko denbora gehiago eskaintzeko, eta horrela osasun mentaleko kasu bakoitzean espezializazio handiagoa lortzeko, irtenbidea osasun-arretaren prozesua optimizatzea da; bereziki garrantzitsua da lehen kontsultaren aurreko fasea.

Nexi Health-en ideia nagusi horren inguruan lan egiten dugu. Gure gailuak pazientearen datuak lehen kontsultaren aurretik biltzeko aukera ematen du. Horrela, profesionalak paziente bakoitzaren datu zehatzak eskuratzeko aukera du lehen bisita klinikoaren aurretik, eta denbora eskain diezaieke erabaki medikoari eta giza loturari.

Laguntza hori lan-fluxu zehatz batean gauzatzen da: medikuak beti du azken erabakia, eta Nexi-k erabaki horren oinarri den testuingurua eskaintzen du:

Etapa bakoitzean, medikuak erabakitzen du; Nexi-k erabaki horretarako informazioa baino ez du ematen.

Datuak biltzen jarraitzen da saioen artean, 147 egunetik gorako itxaronaldi hori isolamenduan igaro ez dadin. Pazienteak jarraipen horri eusten dio Bruna gure elkarrizketa-agentearen bidez; agenteak etengabe jasotzen du haren egoera emozionala, medikuak interakzio bakoitzean presente egon beharrik gabe. Alerta-seinale bat hautematen denean, pazientearen arretarako berariaz diseinatutako hainbat segurtasun-mekanismo aktibatzen dira. Mekanismo horiek bermatzen dute profesional klinikoak jakinarazpena jasotzea eta garaiz esku hartu ahal izatea, teknologiak inoiz erabaki gabe arretak zer norabide hartu behar duen.

Prozesu honen ezein unetan ez du teknologiak erabakitzen: medikuak erabakitzen du, informazio gehiagorekin eta ziurgabetasun gutxiagorekin.