Lagundu al diezaioke AAk medikuari haren irizpide klinikoa ordezkatu gabe?

Osasun mentaleko paziente bat kontsultara iristen da, eta profesionalak ez daki zer gertatu den bisiten artean. Adimen artifiziala, gizarteko esparru guztietan gero eta presentzia handiagoa duena, egoera hori aldatzeko balizko aliatu gisa agertzen da. Hala ere, osasun-arretako prozesuan ezartzeak zalantzak sortzen ditu medikuarekiko erantzukizunen orekari dagokionez, baita autonomia eta zorroztasun klinikoa galtzeko beldurra ere.

Dena den, agian hori ez da adimen artifiziala egungo osasun-testuinguruan txertatzeko modurik egokiena. Galdera erabilgarriago bat hau litzateke: zer egin dezake AAk profesionalak bere lana hobeto egin dezan?

Arreta-zerbitzuak gainezka dauden testuinguru batean, AA aliatua izan daiteke arreta-prozesuko zenbait zama arintzeko eta profesionalaren gaitasuna handitzeko, betiere gainbegiratze kliniko egokiarekin eta haren irizpidea baztertu gabe.

AAk laguntzen du. Profesionalak erabakitzen du.

AAk informazioa biltzeko, antolatzeko eta prebentziozko detekziorako zereginak automatikoki egin ditzakeen arren, profesionalaren eginkizunak bere horretan jarraitzen du: datuak kudeatzeko gaitasunak pazientearen informazioa modu erabilgarrian eta arinean lortzen eta erakusten laguntzen du, baina profesionalak egiten ditu honako zeregin hauek:

• Interpretatu
• Testuinguruan kokatu
• Erabaki
• Gainbegiratu
• Pazientearekin hitz egin
• Erantzukizun klinikoa bere gain hartu

AA klinikoko tresna bat ez litzateke baloratu behar haren ereduak zenbateraino ondo funtzionatzen duen soilik kontuan hartuta, baizik eta profesionalaren lanari nola laguntzen dion aintzat hartuta. Nuutinen eta Leskelären berrikuspen sistematikoak (2023) azpimarratzen du, hain zuzen ere, profesional klinikoen jarduna ebaluatu behar dela ikaskuntza automatikoko sistemen laguntzarekin eta laguntzarik gabe, interfazea, aztertutako kasuak eta errendimendua neurtzeko modua bezalako alderdiak kontuan hartuta. Beste era batera esanda, AA batek eredu gisa emaitza onak lortzeak ez du berez esan nahi profesionalaren erabakiak hartzeko prozesua hobetzen duenik.

AAk informazioa bildu eta egituratu dezake, ondoren profesionalak bere irizpide klinikoa aplika dezan. Gainbegiratutako arreta-prozesu batean, teknologiak prozesuaren fase jakin batzuetan lagun dezake, baina ez luke profesionala ordezkatu behar erabaki klinikoak hartzean, ezta tratamendu baten urratsak bere kabuz zehaztu ere.

Erabaki klinikoen gaineko erantzukizunak argi zehaztuta egon behar du, eta osasun-profesionalaren gainbegiradapean mantendu.

Irizpide klinikoa behar duen horretarako denbora askatzea

Arreta ez litzateke jarri behar adimen artifizialak prozesu klinikoan egin ditzakeen gauzen kopuruan, baizik eta profesionalari ematen dion balioan eta irizpide klinikoa behar duten zereginetarako denbora askatzeko duen gaitasunean.

Medikuek ez dituzte nahitaez datu posible guztiak behar. Informazio erabilgarria, egituratua eta behar dutenean eskuragarri dagoena behar dute.

Dokumentazio klinikoko zereginetan AA aplikatzeak eraginkortasuna hobetu eta profesionalen lan-zama murriztu dezake. Lee eta lankideen berrikuspenak (2024), 36 ikerlan aztertu zituenak, dokumentazioaren eraginkortasunean eta zehaztasunean hobekuntzak aurkitu zituen, baina onura horiek praktika klinikora eramateko erronka nagusien artean historia kliniko elektronikoekin integratzea eta akatsak kudeatzea ere identifikatu zituen.

Horregatik, AA kliniko erabilgarri batek ezaugarri batzuk izan beharko lituzke:

• Klinikoki balioztatuta egotea.
• Bere funtzionamenduan gardena izatea.
• Profesionalek gainbegiratuta egotea.
• Arreta-fluxuan integratzea.
• Informazioaren segurtasuna eta babesa bermatzea.
• Bere mugak jakinaraztea.
• Erabakiak hartzen laguntzeko diseinatuta egotea, ez haiek ordezkatzeko.

Helburua ez da profesionalak lan gutxiago egitea soilik, baizik eta bere ezagutza klinikoa benetan behar duen horri denbora gehiago eskaini ahal izatea: interpretatzeari, erabakitzeari eta pazienteari lagun egiteari.

Etorkizuna ez da medikua AAren aurka

Kontua ez da AA kontsultan egon behar den ala ez erabakitzea. Kontua da balioa ematen duten tresnak diseinatzea, osasun-profesionala ezinbesteko egiten duen hori baztertu gabe: haren ezagutzak, irizpidea eta pazientea ulertzeko gaitasuna.

Hori da AA klinikoak bete beharko lukeen eginkizuna: profesionalaren gaitasuna handitzea, ez ordezkatzea.

Ikuspegi horretatik, Nexi Health-ek osasun mentaleko pazienteen jarraipenari jarraitutasuna eman nahi dio kontsulten artean. Brunak pazientearekin elkarreragiten du kontsultaren aurretik eta bisiten artean, haren bilakaerari buruzko informazio klinikoa eta emozionala bilduz; Meripsyk, berriz, informazio hori integratu eta egituratzen du, profesionalak pazientearen denboran zeharreko ikuspegia izan dezan. Horrela, kontsulta baten eta hurrengoaren artean sortzen den informazio garrantzitsua ez da isolatuta geratzen; profesionalarengana irits daiteke, hark baloratzeko prestatuta, eta horrek aukera ematen dio ebaluazioari, erabakiak hartzeari eta laguntza klinikoari denbora gehiago eskaintzeko.

Beraz, galdera ez litzateke izan behar AA batek zenbat egin dezakeen, baizik eta zer zeregin har ditzakeen bere gain modu seguruan, profesionalak irizpide klinikoa behar duten zereginei denbora gehiago eskaini ahal izateko.

Erreferentziak

• Lee, S., et al. (2024). Adimen artifizialak (AA) dokumentazio klinikoaren eraginkortasunean eta zehaztasunean duen eraginaren ebaluazioa hainbat ingurune klinikotan: irismen-berrikuspena. Cureus. https://doi.org/10.7759/cureus.73994
• Nuutinen, M., & Leskelä, R.-L. (2023). Profesional klinikoen errendimenduaren ebaluazioari buruzko berrikuspen sistematikoa, ikaskuntza automatikoko erabaki klinikoetarako laguntza-sistemaren laguntzarekin edo laguntzarik gabe. Health and Technology. https://doi.org/10.1007/s12553-023-00763-1